Materiały szkoleniowe
Ryszard Kłyś - Anioły płakać będą
W czasie wielowiekowej praktyki żeglarskiej powstały liczne rodzaje węzłów. Liczba ich sięga kilkuset. W praktyce wystarcza dobra znajomość kilkunastu węzłów. Węzły żeglarskie cechuje prostota wykonania, możliwość szybkiego wiązania, pewność w pracy i łatwy sposób rozwiązywania.
Najczęściej stosowane węzły:
Supeł, Płaski, Babski, Ósemka, Szotowy, Bramszotowy, Flagowy, Refowy, Półsztyk, Sztyk, Knagowy, Cumowy, Rybacki, Żeglarski, Ratowniczy, Wyblinka, Związ wantowy.
Jest on stosowany jako stoper, zgrubienie liny, które zabezpiecza przed wysunięciem się liny z bloku lub kipy. Często ma zastosowanie na fale miecza lub płetwy sterowej na jachtach mieczowych. Szereg supłów na fale pozwala utrzymać miecz lub płetwę sterową na pożądanej głębokości zanurzenia. Węzeł ten jednak, gdy jest rzadko rozwiązywany i działa na niego duże obciążenie, mocno się zaciska i jest trudny do rozwiązania.
Znajduje zastosowanie przy łączeniu lin o zbliżonych średnicach. Nie należy stosować przy silnym obciążeniu, gdyż zaciska się i jest trudny do rozwiązania, niszczy linę. Jeżeli liny są bardzo sztywne lub śliskie (np. zatłuszczone i zmoczone) nie można mieć pewności, że nie rozwiąże się pod dużym obciążeniem, zwłaszcza jeżeli jedna z nich jest cieńsza.
Nie zaleca się do stosowania. Nieprawidłowo zawiązany węzeł płaski nazwano "babskim". Węzeł ten jest niepewny w pracy i trudny do rozwiązania po zaciśnięciu.
Spełnia funkcje bardzo podobne jak supeł, czyli jako zgrubienie liny zabezpieczające przed wysunięciem się jej z bloku lub kipy. Węzeł ten używany jest szczególnie na końcach szotów.
Dobrze nadaje się do wiązania lin o niejednakowej grubości. Nie należy stosować przy linach mocno obciążonych, narażonych na szarpanie i o gładkich, śliskich powierzchniach.
Dobrze nadaje się do wiązania lin o niejednakowej grubości. Jest on pewniejszy w pracy niż węzeł szotowy, może przenosić większe obciążenia, jest też odporny na szarpanie.
Węzeł używany do wiązania flag, oraz bander nie mających chomątek i klamer. Łatwy do wiązania, błyskawiczny w rozwiązywaniu, wystarczy pociągnąć za wolny koniec liny, aby całkowicie się rozwiązał.
Stosowany do łączenia dwóch lin o zbliżonych średnicach w wypadku potrzeby szybkiego zwolnienia połączenia. Typowe zastosowanie znajduje przy wiązaniu refsejzingów w czasie refowania żagli. Węzeł ten wiąże się podobnie jak płaski z tym, że jeden koniec liny przeciągnięty jest przez pętlę podwójnie. Węzła nie należy stosować przy linach narażonych na szarpanie.
Służy najczęściej do zabezpieczenia innych węzłów używanych do cumowania. Uwaga - nie należy cumować przy pomocy półsztyku.
Jest najprostszym węzłem używanym do cumowania na palu lub do pierścienia. Znajduje zastosowanie również przy zakańczaniu innych węzłów do cumowania. Prawidłowo związany po zbliżeniu dwóch przechwytów do siebie tworzy wyblinkę założoną na linie pracującej.
Węzeł knagowy znajduje zastosowanie przy mocowaniu: szotów, fałów, cum na knadze, podwójnym polerze lub kołku. Prawidłowo węzeł knagowy rozpoczyna się od owinięcia liny raz dookoła trzonu knagi, następnie należy linę mocować krzyżowo na ramionach knagi dwukrotnie. Zakończenie węzła polega na przełożeniu liny pod ostatnie skrzyżowanie i zaciśnięcie, tak aby lina trzymała się węzła.
Węzeł służy do cumowania na palu i do pierścienia. Węzeł zapewnia mocny chwyt, nie ślizga się i nie zaciska. Podwójny chwyt pala czy pierścienia chroni linę od przecierania się.
Jest dobrym węzłem do cumowania, może być użyty do wiązania liny do: kotwicy, wiadra, sondy, ciężarka rzutkowego itp.
Węzeł służy do cumowania na palu i do pierścienia. Węzeł zapewnia mocny chwyt, nie ślizga się i nie zaciska. Podwójny chwyt pala czy pierścienia chroni linę od przecierania się.
Węzeł używany jest bardzo często, a umiejętność sprawnego wiązania obowiązuje każdego żeglarza. Za jego pomocą robi się na końcu liny oko do cumowania, może być użyty do połączenia dwu lin. Typowe zastosowanie to - zabezpieczanie człowieka w trudnych warunkach pracy na pokładzie, za burtą, lub na wysokości. Pętla tego węzła nie zaciska się, nawet przy dużym obciążeniu.
Używany do zawiązywania linki na linie lub przedmiocie o większej średnicy lub obwodzie. Typowe zastosowanie to wiązanie wyblinek na wantach. Węzeł mocno się trzyma, po obciążeniu i namoknięciu trudno się rozwiązuje, pracując na szarpanie przeciera linę - dlatego nie należy go używać do cumowania.
Służy do łączenia dwóch lin o różnych średnicach, wytrzymuje duże obciążenie. Węzeł można zastosować do awaryjnej naprawy wanty, przy pomocy dodatkowego odcinka stalówki, wiąże się dwa węzły. Jeżeli wanta ma zapas na długości, wiąże się jeden węzeł łącznikowy. Po wykonaniu węzła wantę trzeba wybrać ściągaczem. Ze względu na złą pracę linstalowych, gdy są zagięte na małych promieniach, węzła nie należy stosować na stałe. Węzeł nadaje się przede wszystkim do stosowania na linach włókiennych.
Wszystkie animacje wykonał Marek Słaboń. Rozpowszechnianie animacji bez zgody autora zabronione!
Skala Beauforta siły wiatru
°B | m/s | km/h | Mm/h | Nazwa wiatru | Wpływ wiatru na morze | Oznaki wiatru na lądzie | Wpływ wiatru na jacht na wodzie |
---|---|---|---|---|---|---|---|
0 | 0,2 | 5,4 | 0,5 | cisza | tafla morza lustrzana | bezruch powietrza | żagle zwisają |
1 | 1,5 | 7,2 | 3 | powiew | drobna, łuskowata fala, zmarszczki | dym unosi się prawie pionowo w górę | żagle na wiatr stoją dobrze |
2 | 3,3 | 11,88 | 6 | słaby wiatr | drobna, krótka fala o szklistych grzbietach | odczuwa się powiew, liście drżą | dobry wiatr do żeglowania |
3 | 5,4 | 19,44 | 10 | łagodny wiatr | jak wyżej | wiatr porusza liście | jachty lekko pochylają się |
4 | 7,9 | 28,44 | 15 | umiarkowany wiatr | na grzbietach fal tworzy się piana, słychać plusk | wiatr porusza gałązki, unosi kurz i suche liście | najlepszy wiatr do żeglugi |
5 | 10,7 | 38,52 | 21 | świeży wiatr | gęste białe grzebienie na falach, poszum morza | wiatr porusza większe gałęzie, gwiżdże w uszach, wyprostowuje duże flagi | tylko większe jachty niosą pełne żagle |
6 | 13,8 | 49,68 | 27 | silny wiatr | tworzą się grzywacze, wysoka fala, szum morza | wiatr porusza grube gałęzie, świst na przedmiotach | jachty refują nieco żagle |
7 | 17,1 | 61,56 | 33 | bardzo silny wiatr | piana układa się w równolegle pasma, głośny szum morza | wiatr porusza cieńsze pnie opór przy marszu pod wiatr | jachty niosą zmniejszone przednie żagle |
8 | 20,4 | 73,44 | 40 | sztorm | wysokie, długie fale, pasma piany wzdłuż kierunku wiatru | wiatr ugina pnie łamie gałęzie | jachty zarefowane |
9 | 20,7 | 74,52 | 47 | silny sztorm | fale i pasma piany, ryk morza urywany | wiatr unosi drobne przedmioty, łamie duże gałęzie, przewraca kominy | jachty niosą żagle sztormowe |
10 | 28,4 | 102,24 | 55 | bardzo silny sztorm | morze białe od piany, fale przewalają się, ryk morza | wiatr łamie i wyrywa drzewka | jachty na wiatr nie posuwają się |
11 | 32,6 | 117,36 | 63 | gwałtowny sztorm | wiatr zrywa wierzchołki fal, pył wodny | wiatr łamie pnie drzew, spustoszenie | jachty niosą 1/3 żagli sztormowych |
12 | >36,9 | >132,84 | >71 | huragan | kipiel wodny, huk morza ograniczona widzialność | wiatr niszczy budynki wielkie spustoszenie | jachty nie noszą żagli |
Skala Pedersena stanu morza
°B | °P | Wysokość fali [m] | Stan morza | Określenie słowne |
---|---|---|---|---|
0 | 0 | 0 | morze zupełnie spokojne | gładĽ |
1 | 1 | 0,10 - 0,25 | morze spokojne | morze pomarszczone |
2-3 | 2 | 0,25 - 0,75 | morze prawie spokojne | drobne fale |
4 | 3 | 0,75 - 1,25 | morze trochę ruchliwe | małe fale |
5 | 4 | 1,30 - 2,0 | morze ruchliwe | umiarkowane fale |
6 | 5 | 2,0 - 3,5 | morze lekko wzburzone | średnie fale |
7 | 6 | 3,5 - 6,0 | morze wzburzone | duże fale |
8 | 7 | 6,0 - 8,5 | morze bardzo wzburzone | wielkie fale |
9 - 10 | 8 | 8,5 - 11,0 | morze rozszalałe | bardzo wielkie fale |
11 - 12 | 9 | powyżej 11,0 | morze nadzwyczaj rozszalałe | niezwykle wielkie fale |
Skala widzialności
Stopień | Widzialność | Określenie słowne |
---|---|---|
0 | poniżej 50 m | bardzo gęsta mgła |
1 | 50 m | gęsta mgła |
2 | 200 m | mgła |
3 | 500 m | lekka mgła |
4 | 0,5 Mm | widzialność bardzo słaba |
5 | 1 Mm | widzialność słaba |
6 | 2 Mm | widzialność umiarkowana |
7 | 5 Mm | widzialność dobra |
8 | 10 Mm | widzialność bardzo dobra |
Flagi

Litera | Kod Morse'a | Flaga | Nazwa | Co oznacza | potocznie |
---|---|---|---|---|---|
A | ![]() ![]() |
![]() |
Alpha | Mam nurka pod wodą; trzymajcie się z dala i idĽcie powoli | Anioł (kolor biały i niebieski) |
B | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Bravo | Ładuję, wyładowuję lub mam na statku ładunki niebezpieczne | Bolszewik bo czerwony |
C | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Charlie | "Tak"(potwierdzenie) albo "znaczenie poprzedzającej grupy powinno być zrozumiane w trybie twierdzącym" | Ciastko tortowe |
D | ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Delta | Trzymajcie się z dala ode mnie; manewruję z trudnością | Dunaj, rzeka a na brzegach plaże |
E | ![]() |
![]() |
Echo | Zmieniam swój kurs w prawo | Ewa niebieskie oczy czerwone usta |
F | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Foxtrot | Jestem niezdolny do ruchu; nawiążcie łączność ze mną | Fikuśny kwadrat |
G | ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Golf | "Potrzebuję pilota"; nadany przez statki rybacki łowiące blisko siebie na łowiskach oznacza: "wybieram sieci" | Gówno za płotem |
H | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Hotel | Mam pilota na statku | Halina polska dziewczyna |
I | ![]() ![]() |
![]() |
India | Zmieniam swój kurs w lewo | Igła lub Ippon (Japonia) |
J | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Juliett | Mam pożar i niebezpieczny ładunek na statku, trzymajcie sie z dala ode mnie | Jastarnia - półwysep a z obu stron woda |
K | ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Kilo | Pragne nawiązać z wami łączność | Kołobrzeg, plaża i morze |
L | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Lima | Zatrzymajcie natychmiast wasz statek | Lotnik |
M | ![]() ![]() |
![]() |
Mike | Zatrzymałem mój statek i nie posuwam się po wodzie | Miecze |
N | ![]() ![]() |
![]() |
November | "Nie"(zaprzeczenie) albo "znaczenie poprzedzającej grupy powinno być zrozumiane w trybie przeczącym" | Nie gram w szachy |
O | ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Oskar | Człowiek za burtą | Ogień na dachu |
P | ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Papa | W porcie: "zameldować się na statku (wychdzimy w morze)"; na morzu: "moje sieci zaczepiły się o przeszkodę" | Port |
Q | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Quebec | Mój statek jest zdrowy i proszę o prawo zdolności ruchów | Qrczak cały żółty |
R | ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Romeo | (brak znaczenia pojedynczej litery) | |
S | ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Sierra | Moje maszyny pracują wstecz | Sadzawka, Studnia |
T | ![]() |
![]() |
Tango | Trzymajcie się z dala ode mnie; jestem zajęty trałowaniem we dwójkę | Tuluza miasto we Francji |
U | ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Uniform | Kierujcie się ku niebezpieczeństwu | U lotnika |
V | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Victor | Potrzebuję pomocy | Victoria |
W | ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Whisky | Potrzebuje pomocy lekarskiej (albo piwa ;] ) | Wojna w porcie |
X | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
XRay | Wstrzymajcie się z wykonywaniem wszystkich zamierzeń i uważajcie na moje sygnały | Xsiądz |
Y | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Yankee | Wlokę moją kotwicę | Yayecznica |
Z | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Zulu | "Potrzebuję holownika" lub "wydaję sieci" nadany przez statki rybackie na łowiskach | Zlepek kolorów |
DD | ![]() |
Diver Down | Uwaga! Nurkowie pod wodą. Zachowaj ostrożność. | - |
Flagi cyfrowe
Numer | Kod Morse'a | Wygląd flagi |
---|---|---|
1 | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
2 | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
3 | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
4 | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
5 | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
6 | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
7 | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
8 | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
9 | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
0 | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |